Khi đi biển, nhiều người thường nghĩ nơi có sóng lớn mới nguy hiểm, còn chỗ nước êm và ít sóng sẽ an toàn hơn.

Nhưng đôi khi chính khoảng nước trông có vẻ yên ắng giữa hai vùng sóng lại là nơi cần đặc biệt cảnh giác.

Đó có thể là dòng chảy xa bờ (rip current) – một dòng nước tập trung chảy từ gần bờ ra phía biển. Nó có thể kéo cả người bơi khỏe ra xa bờ và trở nên đặc biệt nguy hiểm khi người gặp nạn hoảng loạn, cố bơi ngược dòng rồi nhanh chóng kiệt sức.

Điều đáng chú ý là không phải lúc nào dòng chảy xa bờ cũng dễ nhìn thấy. Vì vậy, trước khi xuống biển, anh chị nên biết những dấu hiệu dưới đây.

1. Một khoảng nước ít sóng nằm giữa hai vùng sóng trắng

Đây là dấu hiệu rất đáng chú ý.

Hãy tưởng tượng trước mặt anh chị có:

🌊🌊🌊 → vùng sóng vỡ ⬛⬛⬛ → khoảng nước tương đối phẳng 🌊🌊🌊 → vùng sóng vỡ

Nhiều người sẽ nghĩ:

“Chỗ ở giữa ít sóng, xuống đó tắm chắc dễ hơn.”

Chưa chắc.

National Weather Service cho biết dòng chảy xa bờ thường xuất hiện ở những khoảng sóng không vỡ, tạo thành một vùng nước tương đối phẳng nằm giữa hai khu vực có sóng vỡ.

Đây cũng chính là lý do dòng chảy xa bờ nguy hiểm: vùng nhìn có vẻ hiền hơn đôi khi lại là vùng nước đang di chuyển ra ngoài.

Hình ảnh dòng chảy sa bờ, nơi không có sóng nhiều người nghĩ đó là an toàn

2. Màu nước khác hoặc tối hơn khu vực xung quanh

Đứng từ trên bờ quan sát, anh chị có thể thấy một dải nước có màu khác biệt rõ rệt so với hai bên.

Trong một số trường hợp, vùng dòng chảy xa bờ trông tối hơn do độ sâu, cát hoặc vật chất trong nước bị dòng chảy cuốn đi.

NOAA khuyến cáo người đi biển quan sát sự khác biệt về màu nước, chuyển động của nước và vị trí sóng vỡ so với những khu vực xung quanh. Tuy nhiên, không phải dòng chảy nào cũng biểu hiện giống nhau.

Vì vậy, thấy một dải nước có màu hoặc chuyển động khác thường thì đừng vội chọn đó làm chỗ xuống tắm.

3. Bọt biển, rong hoặc vật nổi liên tục bị kéo ra xa bờ

Một dấu hiệu khác dễ quan sát là hướng di chuyển của vật nổi trên mặt nước.

Nếu thấy bọt trắng, rong biển hoặc các mảnh vụn nổi tạo thành một đường và liên tục di chuyển từ gần bờ ra phía ngoài, khu vực đó có thể đang có dòng chảy xa bờ.

Đây là một trong những dấu hiệu được NOAA/NWS sử dụng để nhận biết rip current. Dịch Vụ Thời Tiết Quốc Gia

Thay vì chỉ nhìn xem sóng lớn hay nhỏ, anh chị hãy dành khoảng một phút quan sát xem nước và vật nổi đang đi theo hướng nào trước khi xuống biển.

4. Sóng hai bên liên tục vỡ nhưng ở giữa lại bị “đứt đoạn”

Đây là dấu hiệu em muốn khách đi biển nhớ kỹ.

Nếu nhìn dọc bãi biển thấy sóng trắng đang vỡ tương đối đều nhưng đột nhiên xuất hiện một khoảng trống, giống như đường sóng bị cắt đứt, đó có thể là vị trí dòng chảy xa bờ.

NOAA mô tả các dòng chảy dạng kênh thường xuất hiện như một khoảng tối, hẹp hướng ra ngoài biển giữa những vùng sóng trắng đang vỡ. Dịch Vụ Thời Tiết Quốc Gia

Điều dễ gây hiểu nhầm là chính khoảng này lại có thể trông rất đẹp và yên bình.

Ít sóng không đồng nghĩa với an toàn.

5. Một luồng nước hoặc cát đục kéo thành dải hướng ra biển

Trong một số điều kiện, dòng nước mạnh có thể khuấy cát dưới đáy và đưa nước đục, bọt hoặc cát ra phía ngoài.

Nhìn từ vị trí cao hơn, anh chị có thể thấy nó giống một dải nước kéo dài từ bờ hướng ra biển.

NOAA lưu ý các dải cát hoặc bọt bị đưa ra ngoài vùng sóng vỡ cũng có thể là dấu hiệu của dòng chảy xa bờ.

Nếu không chắc chắn, đừng tự kiểm tra bằng cách bước xuống nước. Hãy hỏi cứu hộ hoặc chọn khu vực tắm đã được xác định an toàn.

6. Đặc biệt cẩn thận gần cầu tàu, kè đá và các công trình nhô ra biển

Dòng chảy xa bờ có thể xuất hiện ở nhiều bãi biển có sóng vỡ, nhưng cần đặc biệt thận trọng quanh cầu tàu, kè, mỏ hàn hoặc những cấu trúc nhô ra biển.

Red Cross khuyến cáo người tắm biển giữ khoảng cách ít nhất khoảng 100 feet (30 m) với cầu tàu và kè vì những khu vực này có thể thường xuyên xuất hiện dòng chảy xa bờ.

Đừng vì thấy khu vực sát kè ít người hoặc chụp ảnh đẹp hơn mà tự ý xuống tắm.

7. Thấy biển báo “DÒNG CHẢY XA BỜ – CẤM TẮM” thì tuyệt đối đừng thử

Cái này nghe có vẻ hiển nhiên nhưng thực tế vẫn có người bỏ qua.

Nếu ban quản lý bãi biển đã cắm biển:

⚠️ NGUY HIỂM – KHU VỰC CÓ DÒNG CHẢY XA BỜ – CẤM TẮM

thì đừng xuống nước, kể cả khi lúc đó biển trông rất đẹp hoặc vẫn thấy người khác đang tắm.

Đây là hình ảnh biển cảnh báo dòng chảy xa bờ thực tế tại bãi biển Việt Nam:

Một tấm biển như vậy quan trọng hơn cảm giác chủ quan rằng:

“Nước có vẻ nông mà.”

“Tôi chỉ đứng sát bờ thôi.”

“Ngoài kia vẫn có người tắm.”

Có cảnh báo thì không xuống.

Vì sao dòng chảy xa bờ được gọi là “sát thủ thầm lặng”?

Điểm nguy hiểm không phải vì nó “hút người xuống đáy”.

Dòng chảy xa bờ chủ yếu đưa người ra xa bờ. Khi phát hiện mình ngày càng xa bãi biển, phản xạ tự nhiên của nhiều người là hoảng loạn rồi cố bơi thật mạnh ngược dòng.

Đó mới là lúc nguy hiểm tăng lên.

Theo NWS, trong một số điều kiện, tốc độ dòng chảy có thể vượt khả năng bơi của ngay cả một vận động viên bơi lội mạnh.

Vì thế:

Đừng cố “đấu sức” với dòng nước.

Nếu chẳng may bị dòng chảy xa bờ cuốn đi, phải làm gì?

Đây là phần quan trọng nhất của cả bài.

1. Bình tĩnh – đừng cố bơi thẳng vào bờ

Nếu cảm thấy mình đang bơi nhưng không tiến gần bờ, hãy nghĩ đến khả năng đang gặp dòng chảy xa bờ.

Đừng hoảng loạn và cố bơi ngược dòng đến kiệt sức.

2. Bơi song song với bờ để thoát khỏi dòng chảy nếu có thể

Hướng dẫn của Red Cross và NWS là không chống lại dòng nước. Nếu có khả năng bơi, hãy tìm cách bơi song song với bờ để ra khỏi vùng dòng chảy, sau đó mới hướng trở lại bờ.

3. Nếu không thoát được, hãy nổi và giữ sức

Nếu không đủ khả năng bơi ra khỏi dòng, hãy cố nổi hoặc đạp nước, giữ bình tĩnh và tiết kiệm sức.

4. Giơ tay và gọi cứu hộ

Nếu không thể tự trở vào bờ, hãy vẫy tay và gọi trợ giúp để cứu hộ hoặc người trên bờ nhận biết.

Thấy người khác bị cuốn ra xa – đừng vội lao xuống cứu bằng tay không

Đây cũng là điều rất quan trọng.

Khi thấy người thân bị kéo ra ngoài, phản xạ đầu tiên là chạy xuống cứu. Nhưng nếu người xuống cứu không có kỹ năng cứu hộ, tình huống có thể trở thành hai người gặp nạn.

Red Cross khuyến cáo trước tiên hãy gọi cứu hộ, tìm vật nổi có thể đưa/ném cho người gặp nạn và hướng dẫn họ cách thoát dòng thay vì tự ý lao xuống.

Nếu bãi biển có cứu hộ, hãy báo cho họ ngay.

Cách đơn giản nhất để tránh dòng chảy xa bờ

Trước khi xuống nước, anh chị hãy dành 30–60 giây đứng trên bờ quan sát biển.

Tìm xem có:

✓ Khoảng nước ít sóng bất thường giữa hai vùng sóng

✓ Dải nước màu khác hoặc tối hơn

✓ Bọt, rong hoặc vật nổi đang bị kéo ra biển

✓ Đường sóng bị đứt đoạn

✓ Biển báo hoặc cờ cảnh báo

✓ Khu vực cứu hộ cho phép tắm

NOAA lưu ý dòng chảy xa bờ không phải lúc nào cũng biểu hiện đầy đủ các dấu hiệu trên, và việc nhận biết có thể khó với người không có kinh nghiệm. Vì vậy, cách an toàn hơn vẫn là tắm ở khu vực có cứu hộ và hỏi nhân viên cứu hộ về điều kiện biển trong ngày.

FAQ – Những câu hỏi thường gặp về dòng chảy xa bờ

Dòng chảy xa bờ có phải dòng nước kéo người chìm xuống đáy không?

Không. Rip current là dòng nước chảy ra xa bờ, không phải dòng nước hút người xuống đáy. Nguy hiểm lớn là người bị đưa ra xa, hoảng loạn và kiệt sức khi cố bơi ngược dòng.

Biển ít sóng có chắc chắn an toàn không?

Không. Dòng chảy xa bờ thậm chí có thể xuất hiện ở một khoảng nước tương đối phẳng giữa những vùng sóng vỡ.

Người biết bơi giỏi có sợ dòng chảy xa bờ không?

Có. Dòng chảy mạnh vẫn có thể gây nguy hiểm cho người bơi có kinh nghiệm.

Gặp dòng chảy xa bờ có nên bơi thẳng vào bờ không?

Không nên cố bơi trực tiếp chống lại dòng chảy. Hãy bình tĩnh, tìm cách bơi song song bờ để thoát khỏi dòng nếu có thể; nếu không, nổi/đạp nước, giữ sức và gọi trợ giúp.

Đi biển đừng chỉ nhìn sóng – hãy nhìn cả khoảng nước không có sóng

Dòng chảy xa bờ nguy hiểm một phần bởi nó không phải lúc nào cũng trông đáng sợ.

Một khoảng nước ít sóng, một dải nước hơi tối hoặc vài mảng bọt đang trôi ra xa có thể là những dấu hiệu mà rất nhiều người đi biển chưa từng để ý.

Vì vậy, trước khi xuống biển Nha Trang hay bất kỳ bãi biển nào, hãy dành một phút quan sát mặt nước, biển báo và vị trí cứu hộ.

Biển có thể rất đẹp. Nhưng đừng bao giờ chủ quan với biển.

Nếu anh chị đang chuẩn bị du lịch Nha Trang, VinWonders hoặc tour đảo, King ViVu luôn khuyến khích khách kiểm tra điều kiện thời tiết, tuân thủ hướng dẫn của cứu hộ và ưu tiên an toàn trước mọi trải nghiệm.